Col left

Kan sum hmuh tur a pung hi - Ziaktu : Hrahsel Val (Adawnga, Vanglaini)

 Kan sum hmuh tur a pung hi...
Ziaktu : Hrahsel Val (Adawnga, Vanglaini


Keini ang state, central sorkara innghat nasa tak tan chuan Union Budget hi ngaihven loh phal chi a ni loa, a bikin Finance Commission report pharh kumah phei hi chuan nasa taka kan state nghawng thei thil a nih vangin ngaihven a ti zual lo thei lo. Kum 2025-2026 kan budget cheng vbc. 15,198.76 atang hian kan state-in kan tumve tura ruahman chu cheng vbc. 2,640.97 a ni a, hei hi 17.37% chauh a ni.



Union Finance Minister chuan 16th Finance Commission report a pharh tawh a, state hrang hrangte'n central-a chhiah tlingkhawm (share of central taxes) kan insem dan percentage hriat theih a ni ta. 16th Finance Commission chuan central-a chhiah tlingkhawm 0.50% kan chan thin chu 0.564% ah min tisan sak a, a lawmawm tak zet zet a ni.


Chuti chungin kan chan a la tlem hle. Chutihrualin, kan punna hi tlem viau angin lang mah se, central-a tax tlingkhawm hi a tam em vangin kum 1 ah cheng vbc. 1,500 velin central-a tax tlingkhawm atanga kan sum hmuh a pung dawna chhut a ni. A lawmawm tham hle.


Central-a tax lut zawng zawng hi state-in kan insem loa, 59% chu central sorkarin changin, state in 41% kan insem a ni. 50 - 50 turin state eng emaw zatin rawt mah se, 15th FC ang thoin 16th FC ah pawh 59% - 41% a ni leh dawn a nih hi.


Finance Commission hian kum 5 chhung zel atan report an siam thin a, 15th FC rawtna hi sorkar kum kal mek 2025-2026 hian a tawp dawn. 16th FC rawtna ang hi 2026 - 2027 atangin 2030-2031 thleng kan hmang dawn. 14th FC khan central-a chhiah tling khawm insem danah state-te'n 32% an chan thin chu 42%-ah a tisang a, state-te chanpual atanga Mizoramin 0.26% a chan thin pawh 0.46%-ah a tisang a ni.


15th FC-ah chuan central-a chhiah tling khawm state-te insem tur chu 42% atangin 41%-ah a tihniam a, 41% atanga Mizoram chan tur erawh chu 0.5%-ah a tisang thung. 16th FC chuan Mizoram chan tur chu 0.5% atangin 0.564 ah a tisang leh a ni.


Kan state-in central chhiah tlingkhawm atanga pawisa a chan tur tihsanna percentage hi tlem viau angin lang mah se, central-a chhiah tlingkhawm hi cheng vbc. tel tak meuh meuh a nih avangin a pawisa chuan a tlem lo hle. Kum 5 chhung hian kumtin cheng vbc. 1,500 bawr vel kan hmuh belh dawn anga chhut a ni. 


15th FC-ah hian chhiah tlingkhawm Rs. 1,00,000 zelah Mizoram Rs. 205 kan chan laiin, 16th FC ah chuan Rs. 1,00,000 zelah Rs. 231.24 kan chang tawh dawn.


Chutihrualin, Mizoramin sum a hmuhna hnar lian tak pakhat post devolution revenue deficit grant (PDRDG) chu tihtawp a ni dawn ta. PDRDG hi a dawng state tih tlem telh telh niin, a dawng chhunte dawn zat pawh tih tlem zel a ni. Mizoram ngei pawhin kum PDRDG-ah hian kum 2023-24 ah cheng vbc. 1,474 kan dawn laiin, kum 2024-25 ah chuan cheng vbc. 1,079 ah a tlahniam tawh a, sorkar kum kal mek (2025-26) ah phei chuan cheng vbc. 586 ah a tlahniam daih tawh.


PDRDG tawp ta mah se, share of central taxes-a kan chanpual tur a pun avangin a lawmawm hle. Central-a chhiah lutkhawm a pun zel piah lamah kan chan tur percentage a pung lehzel hi chu lawm loh rual a ni lo. PDRDG atanga kan dawn thin paih pawhin (a tlem zel nen) share of central taxes-a kan dawn pun avanga kan state sum hmuh belh tur hi a tlem berah cheng vbc. 1,000 vel chu a ni dawn hrim hrim.


15th FC aia 16th FC-a share of central taxes a an chan tur percentage state tam zawk a tlakhniam laia, kan state chan tur a pung hi a lawmawm tak zet zet. Hmarchhakah phei chuan Assam nen chiah a pung, state dang chu a tlahniam. 16th FC-te lo hmin tura presentation tha tak nei tura rim taka thawktu Finance Department lam fak loh rual ni lo e. Finance enkawltu Chief Minister leh a thawhpuite pawhin an theihtawp an chhuah a, a lawm pawh an lawm ngeiin ka ring.


Kan budget pawh 2025-2026 aiin 2026-2027 budget-ah chuan a pung dawrh ngei ang. Chutihrualin, kan sum hmuh a pun ruala thil pawimawh chu a hmanna lam a ni. Ram hmasawnna kawngah kan sum hmuh pung tur hian awmzia nei mawlh se, sum pung hian mipui thleng phak mawlh teh se. Tute emaw account a pun phah ringawt chuan kan sum hmuh pung tur hi mi hausa leh rethei inkar ti zau zualtu mai mai a nih a hlauhawm.


Share of central taxes a kan sum chanpual tur pung hian kan ramah hian rah tha chhuah ngei se a lawmawm dan a lawmawm lehzual ngei ang. Cheng vbc. 1,000 vel kum khata kan dawn belh tur hi keini ang state te tan chuan a tam tham takzet a ni. Mipuite'n kan sum dawn pung tur hi hma kan sawnpui em tih kan thlir reng a pawimawh awm e.


Hei erawh hre reng ila central-a chhiah tlingkhawm atanga kan chan tur percentage a pung a ni a, a sum zawng chuan kan chan zat tur tak chu hriat lawk theih a ni lo. Chhiah lut a tam dan a zirin beisei aiin sum hmuh a tlemin a tam thei.

Tags

Post a Comment

0 Comments
* Please Don't Spam Here. All the Comments are Reviewed by Admin.